Osnovno obrazovanje i vaspitanje je delatnost od neposrednog društvenog interesa i ostvaruje se kao javna služba. Osnovno obrazovanje i vaspitanje ostvaruje se u skladu sa Ustavom, Zakonom o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja („Sl. glasnik RS“, br. 88/2017, 27/2018 – dr. zakon, 10/2019, 27/2018 – dr. zakon, 6/2020, 129/2021, 92/2023 i 19/2025), potvrđenim međunarodnim konvencijama, poveljama, sporazumima i Zakonom o osnovnom obrazovanju i vaspitanju („Sl. glasnik RS“, br. 55/2013, 101/2017, 10/2019, 27/2018 – dr. zakon, 129/2021, 92/2023 i 19/2025).
Delatnost osnovnog obrazovanja i vaspitanja obavlja osnovna škola i to:
- osnovna škola
- osnovna škola za obrazovanje odraslih
- osnovna muzička škola
- osnovna baletska škola
- osnovna škola za učenike sa smetnjama u razvoju i invaliditetom.
Izuzetno, delatnost osnovnog obrazovanja i vaspitanja obavlja i obrazovno-vaspitni centar kao ustanova u kojoj se osim predškolskog i osnovnog obrazovanja i vaspitanja, ostvaruje i srednje obrazovanje i vaspitanje.
Delatnost osnovnog obrazovanja odraslih ostvaruje se u skladu sa Zakonom o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja („Sl. glasnik RS“, br. 88/2017, 27/2018 – dr. zakon, 10/2019, 27/2018 – dr. zakon, 6/2020, 129/2021, 92/2023 i 19/2025) i posebnim zakonom koji uređuje oblast obrazovanja odraslih odnosno Zakonom o obrazovanju odraslih („Sl. glasnik RS“, br. 55/2013, 88/2017 – dr. zakon, 27/2018 – dr. zakon i 6/2020 – dr. zakon).
Osnovna škola obavlja delatnost osnovnog obrazovanja i vaspitanja ostvarivanjem školskog programa, u školskom i drugom prostoru, organizovanjem izdvojenog odeljenja škole. Osnovna škola može da ostvaruje pripremni predškolski program. Takođe osnovna škola može da obezbeđuje smeštaj i ishranu učenika.
Osnivanje privatne osnovne škole
Privatna osnovna škola osniva se u skladu sa odrebama Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja („Sl. glasnik RS“, br. 88/2017, 27/2018 – dr. zakon, 10/2019, 27/2018 – dr. zakon, 6/2020, 129/2021, 92/2023 i 19/2025).
Prema osnivaču, osnovna škola može da bude javna osnovna škola ili privatna osnovna škola.
Republika Srbija, autonomna pokrajina ili jedinica lokalne samouprave je osnivač javne osnovne škole.
Drugo domaće i strano pravno ili fizičko lice je osnivač privatne osnovne škole.
Ukoliko ima više osnivača osnovne škole njihova međusobna prava i obaveze uređuju se ugovorom.
Osnovna škola se može osnovati po modelu javno-privatnog partnerstva za oblast obrazovanja i vaspitanja, u skladu sa zakonom kojim se uređuje javno-privatno partnerstvo i javna svojina.
Privatna osnovna škola može da počne sa radom i obavljanjem delatnosti kada se utvrdi da ispunjava uslove za osnivanje, početak rada i obavljanje delatnosti, dobije rešenje o verifikaciji i izvrši upis u registar nadležnog organa.
Roditelj, odnosno drugi zakonski zastupnik deteta i učenika može da se opredeli i za upis u privatnu osnovnu školu, uz obezbeđivanje troškova obrazovanja i vaspitanja.
Organi upravljanja privatne osnovne škole
Privatna osnovna škola ima organe upravljanja, rukovođenja, stručne i savetodavne organe, u skladu sa Zakonom o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja („Sl. glasnik RS“, br. 88/2017, 27/2018 – dr. zakon, 10/2019, 27/2018 – dr. zakon, 6/2020, 129/2021, 92/2023 i 19/2025), osnivačkim aktom i opštim aktom.
Sastav i imenovanje organa upravljanja i stručnih organa privatna osnovna škola uređuje opštim aktom. Privatna osnovna škola obezbeđuje ravnopravnu zastupljenost roditelja u organu upravljanja.
Uslovi za osnivanje privatne osnovne škole
Privatnu osnovnu školu može da osnuje pravno ili fizičko lica, ako:
- ima program obrazovanja i vaspitanja
- ima obezbeđena sredstva za osnivanje i rad
- ima garanciju poslovne banke da su obezbeđena sredstva u visini potrebnih sredstava za ciklus osnovnog obrazovanja i vaspitanja.
Osnivač privatne osnovne škole ne može da bude fizičko lice koje je osuđivano pravnosnažnom presudom za krivična dela nasilje u porodici, oduzimanje maloletnog lica, zapuštanje i zlostavljanje maloletnog lica ili rodoskvrnuće, za krivična dela primanje ili davanje mita, za krivično delo iz grupe krivičnih dela protiv polne slobode, protiv pravnog saobraćaja i protiv čovečnosti i drugih dobara zaštićenih međunarodnim pravom, bez obzira na izrečenu krivičnu sankciju, i za koje nije, u skladu sa zakonom, utvrđeno diskriminatorno ponašanje; za krivična dela protiv života i tela, protiv ustavnog uređenja Republike Srbije i drugog krivičnog dela počinjenog na štetu deteta, kao i za krivično delo za koje je izrečena bezuslovna kazna zatvora u trajanju od najmanje tri meseca.
Uslovi za početak rada i obavljanje delatnosti privatne osnovne škole
Privatna osnovna škola može da počne sa radom i da obavlja delatnost obrazovanja i vaspitanja, ako ispunjava uslove za osnivanje i ima:
- propisani prostor, opremu i nastavna, odnosno didaktička sredstva
- nastavnike i stručne saradnike u radnom odnosu, odnosno izjave saglasnosti nastavnika i stručnih saradnika da bi zasnovali radni odnos najkasnije danom početka rada privatne osnovne škole
- upisane redovne učenike
- obezbeđene higijensko-tehničke uslove (sanitarne i protivpožarne), u skladu sa propisima kojima se uređuje ova oblast.
Bliži uslovi u pogledu školskog prostora, opreme i nastavnih sredstava koje treba da ispunjava osnovna škola za početak rada i obavljanje delatnosti uređeni su odredbama Pravilnika o bližim uslovima za osnivanje, početak rada i obavljanje delatnosti osnovne škole („Sl. glasnik RS – Prosvetni glasnik“, br. 5/2019 i 16/2020). Propisani normativi sadrže minimum zahteva koje osnivač osnovne škole mora da obezbedi.
Izdvojeno odeljenje privatne osnovne škole
Privatna osnovna škola koja ima rešenje o verifikaciji, može da obavlja delatnost van sedišta u izdvojenom odeljenju (objektu škole ili drugom prostoru) ako ispunjava uslove propisane Zakonom o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja („Sl. glasnik RS“, br. 88/2017, 27/2018 – dr. zakon, 10/2019, 27/2018 – dr. zakon, 6/2020, 129/2021, 92/2023 i 19/2025). Nastava i drugi oblici obrazovno-vaspitnog rada van sedišta škole ostvaruju se uz uvažavanje demografskih, geografskih, ekonomskih i kulturnih specifičnosti.
Privatna osnovna škola može početi sa radom van sedišta, po dobijanju rešenja o verifikaciji za obavljanje delatnosti u izdvojenom odeljenju, u skladu sa Zakonom o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja („Sl. glasnik RS“, br. 88/2017, 27/2018 – dr. zakon, 10/2019, 27/2018 – dr. zakon, 6/2020, 129/2021, 92/2023 i 19/2025) i Pravilnikom o bližim uslovima za osnivanje, početak rada i obavljanje delatnosti osnovne škole („Sl. glasnik RS – Prosvetni glasnik“, br. 5/2019 i 16/2020).
Izdvojeno odeljenje nema svojstvo pravnog lica.
Verifikacija
Privatna osnovna škola može da počne sa radom kada se utvrdi da ispunjava uslove za osnivanje i početak rada i obavljanje delatnosti i dobije rešenje o verifikaciji.
Zahtev za verifikaciju podnosi se i kada se u privatnoj osnovnoj školi vrši statusna promena, menja sedište, odnosno objekat, organizuje rad u izdvojenom odeljenju, uvodi novi obrazovni profil, odnosno kada osnovna škola ostvaruje pripremni predškolski program ili program osnovnog obrazovanja odraslih.
Zahtev za verifikaciju sadrži: naziv, sedište i vrstu privatne osnovne škole, program obrazovanja i vaspitanja, jezik na kome će se ostvarivati obrazovno-vaspitni rad, razloge i opravdanost osnivanja i uslove koje obezbeđuje osnivač za početak rada i obavljanje delatnosti. Uz zahtev se dostavljaju akt o osnivanju privatne osnovne škole i dokazi o ispunjenosti uslova za osnivanje privatne osnovne škole i uslove za početak rada i obavljanje delatnosti privatne osnovne škole.
Zahtev za verifikaciju privatne osnovne škole podnosi se najkasnije do 28. februara tekuće školske godine za narednu školsku godinu.
O zahtevu za verifikaciju privatne osnovne škole odlučuje Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije najkasnije u roku od šest meseci od podnošenja urednog zahteva. Rešenje o zahtevu za verifikaciju ustanove je konačno u upravnom postupku.
Strana osnovna škola
Prema programu obrazovanja i vaspitanja koji ostvaruje, osnovna škola može da bude nacionalna osnovna škola ili strana osnovna škola.
Strana osnovna škola je ustanova koja ostvaruje program donet i akreditovan u inostranstvu, a koju može da osnuje strana država, strano ili domaće pravno ili fizičko lice.
Strana osnovna škola mora da ispunjava uslove za osnivanje, početak rada i obavljanje delatnosti, odnosno dobije rešenje o odobrenju za rad od strane Ministarstva prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije i izvrši upis u registar nadležnog organa.
Javna isprava koju izdaje strana osnovna škola priznaje se i izjednačava sa javnom ispravom koju izdaje nacionalna osnovna škola, nakon sprovođenja postupka priznavanja strane školske isprave pod uslovima i po postupku, propisanim posebnim zakonom odnosno Zakonom o Nacionalnom okviru kvalifikacija Republike Srbije („Sl. glasnik RS“, br. 27/2018, 6/2020, 129/2021 – dr. zakon i 76/2023).
Jezik ostvarivanja obrazovno-vaspitnog rada
Obrazovno-vaspitni rad ostvaruje se na srpskom jeziku i ćiriličkom pismu.
Za pripadnike nacionalne manjine obrazovno-vaspitni rad ostvaruje se na jeziku i pismu nacionalne manjine. Izuzetno, za pripadnike nacionalne manjine obrazovno-vaspitni rad može da se izvodi i dvojezično na jeziku i pismu nacionalne manjine i na srpskom jeziku.
Obrazovno-vaspitni rad može da se izvodi na stranom jeziku, odnosno dvojezično na stranom i srpskom jeziku ili na stranom jeziku i jeziku i pismu nacionalne manjine, uz saglasnost Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije.
Bliži uslovi za dvojezično ostvarivanje programa obrazovno-vaspitnog rada i to na srpskom jeziku, odnosno jeziku nacionalne manjine i stranom jeziku utvrđeni su odredbama Pravilnika o bližim uslovima za ostvarivanje dvojezične nastave („Sl. glasnik RS“, br. 105/2015, 50/2016 i 35/2017).
Kada se obrazovanje stiče na jeziku nacionalne manjine, stranom jeziku ili dvojezično, učenje srpskog jezika je obavezno.
Obrazovno-vaspitni rad za lice koje koristi znakovni jezik, odnosno posebno pismo ili druga tehnička rešenja, može da se izvodi na znakovnom jeziku i pomoću sredstava tog jezika.
Saznajte više:
Osnivanje privatne predškolske ustanove »
Promena pravne forme privrednog društva »
Kompletna pravna podrška za registraciju privrednih subjekata »
