Poljoprivredno gazdinstvo

U smislu Zakona o podsticajima u poljoprivredi i ruralnom razvoju („Sl. glasnik RS“, br. 10/2013, 142/2014, 103/2015, 101/2016, 35/2023, 92/2023 i 94/2024) poljoprivredno gazdinstvo jeste proizvodna jedinica na kojoj privredno društvo, zemljoradnička zadruga, ustanova ili drugo pravno lice, preduzetnik ili poljoprivrednik obavlja poljoprivrednu proizvodnju, odnosno obavlja preradu poljoprivrednih proizvoda, odnosno obavlja druge nepoljoprivredne aktivnosti (ruralni turizam, stari zanati i sl.).

Porodično poljoprivredno gazdinstvo jeste poljoprivredno gazdinstvo na kojem fizičko lice – poljoprivrednik zajedno sa članovima svog domaćinstva (bez obzira na srodstvo) obavlja poljoprivrednu proizvodnju, odnosno obavlja preradu poljoprivrednih proizvoda, odnosno obavlja druge nepoljoprivredne aktivnosti (ruralni turizam, stari zanati i sl.)

Porodično poljoprivredno gazdinstvo može biti:

komercijalno porodično poljoprivredno gazdinstvo;
nekomercijalno porodično poljoprivredno gazdinstvo.

Komercijalno porodično poljoprivredno gazdinstvo jeste ono poljoprivredno gazdinstvo koje je tržišno usmereno i koje može pod uslovima utvrđenim Zakonom o podsticajima u poljoprivredi i ruralnom razvoju („Sl. glasnik RS“, br. 10/2013, 142/2014, 103/2015, 101/2016, 35/2023, 92/2023 i 94/2024) ostvariti pravo na podsticaje.

Nekomercijalno porodično poljoprivredno gazdinstvo jeste ono poljoprivredno gazdinstvo koje nije tržišno usmereno. Svojstvo nekomercijalnog porodičnog poljoprivrednog gazdinstva utvrđuje se prilikom registracije, odnosno obnove registracije u Registru poljoprivrednih gazdinstava.

Ministar nadležan za poslove poljoprivrede bliže propisuje vrste podsticaja koje ostvaruju nekomercijalna porodična poljoprivredna gazdinstva, u skladu sa Zakonom o podsticajima u poljoprivredi i ruralnom razvoju („Sl. glasnik RS“, br. 10/2013, 142/2014, 103/2015, 101/2016, 35/2023, 92/2023 i 94/2024).

Registar poljoprivrednih gazdinstava

Pravilnikom o upisu u Registar poljoprivrednih gazdinstava, promeni podataka i obnovi registracije, elektronskom postupanju, kao i o uslovima za pasivan status poljoprivrednog gazdinstva („Sl. glasnik RS“, br. 25/2023, 110/2023, 3/2024 i 34/2024) (u daljem tekstu: Pravilnik), propisuju se način i uslovi upisa i vođenja Registra poljoprivrednih gazdinstava (u daljem tekstu: Registar), uslovi i način promene podataka u Registru i obnove registracije, način čuvanja podataka upisanih u Registar, elektronska forma u kojoj se dostavljaju podnesci i prilozi, a strankama rešenja doneta u postupcima upisa u Registar, obnove registracije, promene podataka upisanih u Registar i brisanja iz Registra, način obezbeđenja podrške subjektima upisa u Registar u vezi sa elektronskim postupanjem, obrazac zahteva za upis poljoprivrednog gazdinstava u Registar, obrazac zahteva za obnovu upisa, obrasci priloga i dokumentacija koja se podnosi uz zahtev, kao i uslovi za pasivni status poljoprivrednog gazdinstva.

Upis poljoprivrednog gazdinstva i porodičnog poljoprivrednog gazdinstva u Registar je dobrovoljan.

Registar se vodi u Upravi za agrarna plaćanja kao jedinstvena, centralizovana, elektronska baza podataka o poljoprivrednim gazdinstvima i porodičnim poljoprivrednim gazdinstvima, upotrebom softverskog rešenja eAgrar, u skladu sa zakonom kojim se uređuje poljoprivreda i ruralni razvoj. U postupku upisa u Registar, obnove registracije, promene podataka upisanih u Registar i brisanja iz Registra, kao i postupku određivanja pasivnog statusa u Registru, Uprava za agrarna plaćanja elektronski upravno postupa i elektronski komunicira u skladu sa zakonom kojim se uređuje elektronska uprava i propisima donetim na osnovu njega.

Poslovi prijema zahteva poljoprivrednih gazdinstava za upis, obnovu registracije i promene podataka u Registru; upisivanje, obnova registracije i promena podataka poljoprivrednih gazdinstava u Registru; izdavanje potvrde o upisu poljoprivrednih gazdinstava u Registar, odnosno o aktivnom ili pasivnom statusu u Registru; upis pasivnog statusa poljoprivrednog gazdinstva u Registru; brisanje poljoprivrednog gazdinstva iz Registra, na zahtev nosioca gazdinstva ili po službenoj dužnosti; formiranje i trajno čuvanje dosijea poljoprivrednih gazdinstava; pribavljanje podataka od drugih organa i organizacija; kao i drugi poslovi vođenja Registra u skladu sa zakonom kojim se uređuje poljoprivreda i ruralni razvoj obavljaju se elektronskim putem, upotrebom softverskog rešenja eAgrar.

Uslovi upisa u Registar

U Registar se upisuje:

poljoprivredno gazdinstvo na kojem preduzetnik, privredno društvo, zemljoradnička zadruga, ustanova ili drugo pravno lice, sa sedištem u Republici Srbiji, obavlja:
a. poljoprivrednu proizvodnju,
b. preradu poljoprivrednih proizvoda,
c. druge nepoljoprivredne aktivnosti (ruralni turizam, stari zanati i sl);
porodično poljoprivredno gazdinstvo na kojem fizičko lice – poljoprivrednik, sa prebivalištem u Republici Srbiji, samostalno ili zajedno sa članovima svog domaćinstva obavlja:
a. poljoprivrednu proizvodnju,
b. druge nepoljoprivredne aktivnosti (ruralni turizam, stari zanati i sl).

U Registar se upisuje poljoprivredna proizvodnja subjekta upisa na teritoriji Republike Srbije, i to:

proizvodnja biljnih kultura u skladu sa Šifarnikom biljne proizvodnje i druge namene zemljišnih parcela;
gajenje životinja u skladu sa Šifarnikom životinja gajenih na poljoprivrednom gazdinstvu.

U Registar se upisuje proizvodnja biljnih kultura na najmanje 0,5 hektara poljoprivrednog zemljišta

Izuzetno, u Registar se može upisati i:

proizvodnja biljnih kultura na manje od 0,5 hektara poljoprivrednog zemljišta ako se proizvode sledeće biljne kulture:
a. gajene pečurke,
b. gajenje povrća u zaštićenom prostoru,
c. stono grožđe,
d. grožđe vinskih sorti;
korišćenje neobrađenog zemljišta za namenu ribnjaka na manje od 0,5 hektara poljoprivrednog zemljišta ako je u Registru upisan i uzgoj ribe.

U Registar se može upisati proizvodnja biljnih kultura na zemljištu koje je u katastru nepokretnosti prema vrsti zemljišta određeno kao šumsko zemljište ako se proizvode sledeće biljne kulture:

šumski sadni materijal;
matičnjaci ukrasnog bilja;
sadnice ukrasnog drveća i žbunja;
šume.

U Registar se upisuje gajenje životinja ako se gaje životinje koje su obeležene i registrovane u Centralnoj bazi podataka o obeležavanju životinja, u skladu sa zakonom kojim se uređuje veterinarstvo (Zakon o veterinarstvu – „Sl. glasnik RS“, br. 91/2005, 30/2010, 93/2012 i 17/2019 – dr. zakon).

U Registar se upisuje obavljanje prerade poljoprivrednih proizvoda ako poljoprivredno gazdinstvo koje se bavi preradom poljoprivrednih proizvoda, u nadležnom registru koji vodi Agencija za privredne subjekte u skladu sa Zakonom o postupku registracije u Agenciji za privredne registre („Sl. glasnik RS“, br. 99/2011, 83/2014, 31/2019 i 105/2021), ima upisanu pretežnu delatnost u skladu sa Šifarnikom prerade poljoprivrednih proizvoda.

U Registar se upisuje obavljanje drugih nepoljoprivrednih aktivnosti (ruralni turizam, stari zanati i sl.) ako poljoprivredno gazdinstvo ili porodično poljoprivredno gazdinstvo obavlja aktivnosti u skladu sa Šifarnikom drugih nepoljoprivrednih aktivnosti.

Osnov korišćenja zemljišta

U Registar se upisuje proizvodnja biljnih kultura i obavljanje drugih nepoljoprivrednih aktivnosti (ruralni turizam, stari zanati i sl.), na poljoprivrednom zemljištu koje poljoprivredno gazdinstvo i porodično poljoprivredno gazdinstvo koristi po osnovu:

prava svojine;
rešenja – izvoda o raspodeli komasacione mase;
ugovora o zakupu ili ugovora o ustupanju zemljišta na korišćenje pod uslovom da rok važenja tih ugovora ne može da istekne pre 31. oktobra u godini na koju se odnosi upis ili obnova registracije u Registru;
prava korišćenja poljoprivrednog zemljišta u društvenoj svojini stečenoj teretnim pravnim poslom.

Ugovor o zakupu zemljišta u društvenoj svojini predstavlja pravni osnov za korišćenje zemljišta podoban za upis u Registar u skladu sa ovim pravilnikom samo ako je zakupodavac upisan kao korisnik tog zemljišta u katastar nepokretnosti.

Ugovor o zakupu ili ugovor o ustupanju na korišćenje zemljišta u privatnoj ili zadružnoj svojini, sa zakupodavcem, odnosno ustupiocem pravnim licem predstavlja pravni osnov za korišćenje zemljišta podoban za upis u Registar u skladu sa ovim pravilnikom samo ako zakupac, odnosno korisnik nije:

lice koje ima posebne dužnosti prema društvu zakupodavca, odnosno ustupioca, u skladu sa zakonom kojim se uređuju privredna društva i osnivačkim aktom, odnosno statutom;
povezano lice u odnosu na pravno lice koje je zakupodavac, odnosno ustupilac, u skladu sa zakonom kojim se uređuju privredna društva;
lice zaposleno kod zakupodavca, odnosno ustupioca pravnog lica.

Posebni uslovi za upis porodičnog poljoprivrednog gazdinstava

U slučaju upisa porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, u Registar se upisuje fizičko lice – poljoprivrednik koji je nosilac porodičnog poljoprivrednog gazdinstava, a mogu se upisati i članovi porodičnog poljoprivrednog gazdinstva.

Član porodičnog poljoprivrednog domaćinstva jeste punoletni član istog domaćinstva, odnosno fizičko lice

koje je prijavljeno na istoj adresi prebivališta kao i nosilac porodičnog poljoprivrednog gazdinstva,
koje se stalno ili povremeno bavi radom na gazdinstvu i koji se upisuje u Registar kao član porodičnog poljoprivrednog gazdinstva na osnovu izjave da je član porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, odnosno maloletni član istog domaćinstva na osnovu izjave roditelja, odnosno zakonskog staratelja.

Fizičko lice – poljoprivrednik može biti upisan u Registar kao nosilac ili član samo jednog porodičnog poljoprivrednog gazdinstva.

Član porodičnog poljoprivrednog gazdinstva koji je vlasnik ili zakupac, odnosno korisnik zemljišta iz člana 3. st. 2-4. i člana 4. Pravilnika može svojom izjavom da odredi nosioca porodičnog poljoprivrednog gazdinstva kao korisnika tog zemljišta u smislu Pravilnika.

Ako porodično poljoprivredno gazdinstvo ima upisano dva ili više članova, u slučaju smrti nosioca porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, preostali upisani članovi porodičnog poljoprivrednog gazdinstva sporazumno određuju privremenog nosioca iz svojih redova do okončanja ostavinskog postupka i sprovođenja promene u katastru nepokretnosti i o tome obaveštavaju ministarstvo nadležno za poslove poljoprivrede – Upravu za agrarna plaćanja u roku od 30 dana.

Ako porodično poljoprivredno gazdinstvo ima upisanog jednog člana, u slučaju smrti nosioca porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, upisani član postaje privremeni nosilac tog porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, do okončanja ostavinskog postupka i sprovođenja promene u Registru nepokretnosti.

Ako porodično poljoprivredno gazdinstvo nema upisanog nijednog člana, u slučaju smrti nosioca porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, to porodično poljoprivredno gazdinstvo se briše iz Registra.

Obnova registracije u Registru

Porodično poljoprivredno gazdinstvo i poljoprivredno gazdinstvo koje je upisano u Registar može da vrši obnovu registracije u Registru svake godine. Postupak obnove registracije u Registru pokreće se izborom i popunjavanjem odgovarajućeg elektronskog obrasca zahteva, u online formi, neposredno u okviru softverskog rešenja eAgrar.

U slučaju promene statusnih podataka, odnosno podataka koji se odnose na zemljišni fond (vrsta poljoprivrednih kultura i površinama pod poljoprivrednim kulturama), promene zemljišnog poseda i osnova korišćenja zemljišta (katastarska veličina i katastarska kultura, vlasništvo, zakup i sl.) podnosilac zahteva za obnovu registracije prilaže odgovarajuću dokumentaciju u skladu sa članom 18. Pravilnika.

Promena podataka upisanih u Registar

Radi ostvarivanja prava na podsticaje u poljoprivredi i ruralnom razvoju, IPARD podsticaje, kao i mere uređenja tržišta poljoprivrednih proizvoda poljoprivredna gazdinstva i porodična poljoprivredna gazdinstva upisana u Registar dostavljaju Upravi za agrarana plaćanja svaku promenu podataka u roku od 30 dana od dana nastanka promene.

Postupak promene podataka upisanih u Registar, pokreće se izborom i popunjavanjem odgovarajućeg elektronskog obrasca zahteva, u online formi, neposredno u okviru softverskog rešenja eAgrar.

Nastavak obavljanja delatnosti i statusna promena pripajanja društva

Poslovno sposobni naslednik koji nastavlja obavljanje delatnosti preduzetnika u skladu sa zakonom kojim se uređuju privredna društva, nakon prijave nastavka obavljanja delatnosti u registru privrednih subjekata u skladu sa zakonom kojim se uređuje postupak registracije u Agenciji za privredne registre, kao i preduzetnik koji nastavlja obavljanje delatnosti u formi privrednog društva nakon istovremenog brisanja preduzetnika iz registra privrednih subjekata i registracije osnivanja privrednog društva, koje preuzima sva prava i obaveze preduzetnika nastale iz poslovanja do trenutka osnivanja tog privrednog društva, u skladu sa zakonom kojim se uređuju privredna društva, preko ovlašćenog lica u poljoprivrednom gazdinstvu, a preko korisničkog naloga u skladu sa Pravilnikom pristupa portalu softverskog rešenja eAgrar, vrši pregled podataka upisanih u Registar, te elektronskim putem neposredno u sistemu vrši izmenu upisanih podataka koji su promenjeni u odnosu na stanje u Registru i prilaže odgovarajuću dokumentaciju u skladu sa članom 18. Pravilnika.

Ako dva ili više poljoprivrednih gazdinstava izvrše statusnu promenu pripajanja društva drugom društvu u skladu sa zakonom kojim se uređuju privredna društva, podaci o poljoprivrednom gazdinstvu društva prenosioca upisuju se u poljoprivredno gazdinstvo društva sticaoca, a poljoprivredno gazdinstvo društva prenosioca briše se iz Registra, pod uslovom da je poljoprivredno gazdinstvo društva prenosioca u aktivnom statusu u Registru, u skladu Pravilnikom.

Poljoprivredno gazdinstvo društva sticaoca preuzima imovinu, prava i obaveze društva prenosioca kao subjekta upisa u Registar u skladu sa Pravilnikom.

Uslovi za pasivni status poljoprivrednog gazdinstva

Poljoprivredno gazdinstvo koje je upisano u Registar može da bude u aktivnom ili pasivnom statusu.

Poljoprivredno gazdinstvo vodi se u Registru u aktivnom statusu, osim ako se steknu uslovi za pasivni status propisani u članu 26. Pravilnika.

Poljoprivredno gazdinstvo u pasivnom statusu ne može da ostvaruje mere za podsticanje razvoja poljoprivredne proizvodnje, na koje bi imalo pravo prema posebnim propisima, niti zemljišni fond može da bude predmet upisa drugog poljoprivrednog gazdinstva. Podneti zahtev poljoprivrednog gazdinstva u pasivnom statusu za korišćenje podsticaja se odbacuje rešenjem.

U slučaju prestanka nekih uslova za upis ili neispunjenja preuzetih obaveza, pasivni status se određuje automatski, prestankom nekog od uslova za upis u Registar, odnosno danom dospeća preuzetih obaveza, o čemu se poljoprivrednom gazdinstvu dostavlja obaveštenje.

U ostalim slučajevima propisanim članom 26. Pravilnika, pasivni status, kao i obnova aktivnog statusa poljoprivrednog gazdinstva se određuje rešenjem direktora Uprave za agrarna plaćanja.

Protiv automatski utvrđenog pasivnog statusa i rešenja direktora za Uprave za agrarna plaćanja može se izjaviti žalba ministru nadležnom za poslove poljoprivrede, preko Uprave za agrarna plaćanja. Rešenje ministra nadležnog za poslove poljoprivrede je konačno.

Ažurirano: 27. 9. 2025.