Otvaranje nerezidentnog računa u Srbiji predstavlja važan pravni i praktični korak za strana fizička i pravna lica koja žele da posluju, raspolažu sredstvima ili izvršavaju određene finansijske transakcije u Republici Srbiji. Nerezidentima je data zakonska mogućnost da otvore nerezidnetni račun u Republici Srbiji. Odredbama člana 28. Zakona o deviznom poslovanju („Sl. glasnik RS“, br. 62/2006, 31/2011, 119/2012, 139/2014, 30/2018 i 19/2025) propsiano je da nerezident može na računu kod banke držati devize i dinare bez ograničenja, u skladu sa Zakonom o deviznom poslovanju, kao i da Narodna banka Srbije propisuje uslove pod kojima banke mogu da otvaraju račune nerezidentima i način vođenja tih računa.
Odlukom o uslovima otvaranja i načinu vođenja deviznih računa rezidenata, kao i dinarskih i deviznih računa nerezidenata („Sl. glasnik RS“, br. 51/2015, 82/2017, 69/2018 i 96/2018) propisani su bliži i detaljni uslovi pod kojima banke otvaraju devizne račune rezidenata i devizne i dinarske račune nerezidenata, kao i način vođenja i gašenja tih računa.
Vrste nerezidentnih računa
Nerezidentni račun je račun koji banka otvara nerezidentu, odnosno licu koje nema status rezidenta Republike Srbije, a može biti devizni na kome se vode devizna sredstva nerezidenta ili dinarski račun na kome se vode dinarska sredstva nerezidenta.
Kako devizni, tako i dinarski računi mogu biti tekući i depozitni. Tekući račun je devizni ili dinarski račun koji se koristi za izvršavanje platnih transakcija i za druge namene u vezi sa uslugama koje banke pružaju korisnicima platnih usluga. Depozitni račun je devizni ili dinarski račun koji se otvara na osnovu ugovora o depozitu, a može biti po viđenju ili oročen, sa otkaznim rokom ili bez njega, s posebnom namenom ili bez namene.
Pored tekućeg i depozitnog računa, banka može rezidentu i nerezidentu otvoriti i voditi i druge račune u skladu sa zaključenim ugovorom.
Kao i ostali korisnici platnih usluga dva ili više nerezidenta, imaju mogućnost otvaranja i zajedničkog tekućeg ili depozitnog računa.
Postupak otvaranja nerezidentnog računa
Banke otvaraju nerezidentne računa na osnovu zahteva nerezidenta ili ako je to predviđeno zakonom ili drugim propisom.
Banka dinarski ili devizni račun otvara na osnovu pismenog zahteva za otvaranje tog računa i zaključenog okvirnog ugovora o platnim uslugama kojim se uređuju uslovi za otvaranje, vođenje i gašenje tekućeg računa (u daljem tekstu: okvirni ugovor), odnosno ugovora o depozitu ili ugovora kojim se uređuju uslovi za otvaranje, vođenje i gašenje drugog računa (u daljem tekstu: ugovor o vođenju drugog računa). Zahtev se može podneti na papiru ili drugom trajnom nosaču podataka u smislu zakona kojim se uređuju platne usluge.
Okvirni ugovor i ugovor o vođenju drugog računa zaključuju se u pismenoj formi na papiru ili drugom trajnom nosaču podataka.
Okvirni ugovor sadrži elemente, odnosno informacije propisane zakonom kojim se uređuju platne usluge, a na druga pitanja u vezi s tim ugovorom primenjuju se odredbe tog zakona, zakona kojim se uređuje devizno poslovanje, zakona kojim se uređuju obligacioni odnosi i Odluke o uslovima otvaranja i načinu vođenja deviznih računa rezidenata, kao i dinarskih i deviznih računa nerezidenata („Sl. glasnik RS“, br. 51/2015, 82/2017, 69/2018 i 96/2018). Ako je okvirnim ugovorom koji se zaključuje s pravnim licem isključena ili ograničena primena odredaba zakona kojim se uređuju platne usluge koje se odnose na sadržinu okvirnog ugovora, taj ugovor mora sadržati one elemente, odnosno informacije koji su propisani za ugovor o depozitu, odnosno ugovor o vođenju drugog računa.
Ugovor o depozitu, pored elemenata, odnosno informacija utvrđenih zakonom kojim se uređuju obligacioni odnosi i drugim zakonom, sadrži sledeće elemente, odnosno informacije:
- broj i naziv računa koji se otvara;
- način i rokove dostavljanja izveštaja o prometu i stanju na računu;
- način obračuna i plaćanja kamate i valutu u kojoj se plaćaju glavnica i kamata;
- uslove za raskid ugovora;
- obavezu rezidenta da obavesti banku o statusnim i drugim promenama;
- elemente i informacije iz ugovora o depozitu utvrđene zakonom kojim se uređuje zaštita korisnika finansijskih usluga, ako je deponent korisnik finansijskih usluga u smislu tog zakona.
Na druga pitanja u vezi sa ugovorom o depozitu primenjuju se odredbe Zakona o deviznom poslovanju, drugih zakona i Odluke o uslovima otvaranja i načinu vođenja deviznih računa rezidenata, kao i dinarskih i deviznih računa nerezidenata („Sl. glasnik RS“, br. 51/2015, 82/2017, 69/2018 i 96/2018), a, ako je deponent korisnik finansijskih usluga – i odredbe zakona kojim se uređuje zaštita korisnika finansijskih usluga.
Ugovor o vođenju drugog računa, osim elemenata, odnosno informacija koje su propisane za ugovor o depozitu, sadrži i podatak o svrsi otvaranja tog računa.
Izuzetno banka nerezidentu može otvoriti račun i ako je to predviđeno zakonom ili drugim propisom, a ako banka otvara nerezidentni račun drugoj banci koja je nerezident, ona to može učiniti na način koji je uobičajen u bankarskoj praksi, kao i na osnovu razmenjenih kontrolnih dokumenata u skladu sa utvrđenim sistemom komunikacije između banaka.
Banka je dužna da se kod otvaranja, vođenja i gašenja računa pridržava propisa kojima se uređuje sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma.
Banka je dužna da pri otvaranju računa pribavi sve podatke koje je, u skladu s propisima, dužna da dostavlja Narodnoj banci Srbije radi vođenja Jedinstvenog registra računa u skladu sa odredbama zakona kojim se uređuju platne usluge.
Potrebna dokumentacija za otvaranje nerezidentnog računa
Nerezidentni računi privrednih subjekata
Pored zahteva za otvaranje računa, nerezidenti – pravna lica podnose banci sledeću dokumentaciju:
- izvod iz registra u kome je nerezident upisan u državi u kojoj ima registrovano sedište ili, ako je osnovan u državi u kojoj se ne vrši upis u takav registar, drugi odgovarajući dokument o osnivanju na osnovu koga se može utvrditi pravni oblik ovog nerezidenta i datum njegovog osnivanja;
- izvod iz zakona, odnosno drugog propisa ako se nerezidentni račun otvara po tom osnovu;
- dokument nadležnog organa koji sadrži poreski identifikacioni broj nerezidenta – pravnog lica, ako je taj nerezident poreski obveznik Republike Srbije;
- karton deponovanih potpisa lica ovlašćenih za raspolaganje sredstvima na nerezidentnom računu ili drugi dokument kojim se određenom licu daje ovlašćenje za raspolaganje sredstvima na ovom računu;
- potpis ovlašćenog lica nerezidenta overen kod nadležnog organa – osim ako je ovo lice prisutno pri podnošenju zahteva za otvaranje računa i kartona deponovanih potpisa lica ovlašćenih za raspolaganje sredstvima na nerezidentnom računu.
Uz zahtev za otvaranje nerezidentnog računa stranog diplomatskog, odnosno konzularnog predstavništva u Republici Srbiji podnosi se sledeća dokumentacija:
- izvod iz evidencije diplomatskih i konzularnih predstavništava koja se objavljuje na internet prezentaciji ministarstva nadležnog za spoljne poslove;
- karton deponovanih potpisa lica ovlašćenih za raspolaganje sredstvima na nerezidentnom računu ili drugi dokument kojim se određenom licu daje ovlašćenje za raspolaganje sredstvima na ovom računu a koji je potpisao ovlašćeni predstavnik tog predstavništva.
Dokumentacija, koja se dostavlja banci uz zahtev za otvaranje nerezidentog računa, a koja je na stranom jeziku, se dostavlja zajedno sa overenim prevodom na srpski jezik, Takođe, dokumentacija se dostavlja banci u originalu ili kopiji koju je overio nadležni organ i ne može biti stariji od tri meseca.
Nerezidentni računi fizičkih lica
Banka fizičkom licu otvara nerezidentni račun na osnovu zahteva za otvaranje tog računa i zaključenog okvirnog ugovora, odnosno ugovora o depozitu. Zahtev za otvaranje nerezidentnog računa se podnosi u pismenoj formi na papiru ili drugom trajnom nosaču podataka. Ako se zahtev za otvaranje nerezidentnog računa podnosi banci elektronskim putem, banka, u skladu sa svojim opštim uslovima poslovanja, nije dužna da od fizičkog lica zahteva da taj zahtev potpiše.
Pored zahteva za otvaranje nerezidentnog računa, fizičko lice, pre zaključenja ugovora, banci dostavlja na uvid lični dokument kojim se utvrđuje njegov identitet (lična karta, pasoš ili druga važeća isprava s fotografijom), kao i dokument iz koga se može utvrditi mesto njegovog prebivališta ili boravišta u poslednjih godinu dana.
Banka otvara račun maloletnom licu na osnovu okvirnog ugovora, odnosno ugovora o depozitu koji, u ime i za račun tog lica, zaključuje njegov zakonski zastupnik.
Banka otvara račun fizičkom licu i na osnovu sudskog ili upravnog akta, u kom slučaju ugovor o otvaranju tog računa zaključuje ovlašćeno lice iz tog akta.
Ako je fizičkom licu otvorila tekući devizni račun, banka tom licu izdaje evidencionu karticu, a ako mu je otvorila depozitni devizni račun – izdaje mu evidencionu karticu ili deviznu štednu knjižicu.
Obaveza otvaranja nerezidentnog računa
Prema odredbama Zakona o deviznom poslovanju („Sl. glasnik RS“, br. 62/2006, 31/2011, 119/2012, 139/2014, 30/2018 i 19/2025), kao i Odluke o uslovima otvaranja i načinu vođenja deviznih računa rezidenata, kao i dinarskih i deviznih računa nerezidenata („Sl. glasnik RS“, br. 51/2015, 82/2017, 69/2018 i 96/2018), nerezidenti imaju mogućnost, ali ne i obavezu, da otvore nerezidentni račun kod banke u Republici Srbiji, jer teksovi navedenog zakona I odluke ne sadrže nijednu odredbu imperativnog karaktera kojim je nerezidentima propisana takva vrsta obaveze.
Obaveza otvaranja nerezidentnih računa može biti propisana drugim zakonom. Kao primeri nekih od slučajeva kada postoji zakonska obaveza otvaranja nerezidentnog računa mogu se navesti:
- za potrebe trgovanja hartijama od vrednosti – obaveza postoji shodno odredbama važećih propisa, kao uslova za učestvovanje na tržištu i sticanje i raspolaganje pravima iz hartija od vrednosti;
- za predstavništvo stranog privrednog društva – Predstavništvo stranog pravnog lica u Republici Srbiji posluje preko nerezidentnog računa svog osnivača i po ovlašćenju osnivača, te nerezidentni račun, otvoren kod banke u zemlji, glasi na ime stranog pravnog lica koje je osnivač predstavništva.
Obaveza stranog pravnog lica, koje je osnivač predstavništva, posredno proizilazi iz odredbi Zakona o privrednim društvima kojima je propisano da predstavništvo stranog privrednog društva nema svojstvo pravnog lica i može obavljati samo prethodne i pripremne radnje u cilju zaključenja pravnog posla stranog privrednog društva, koje osnivač predstavništva u Republici Srbiji. - U slučaju kada nerezident prodaje svoj udeo u rezidentnom – pravnom licu prodaje drugom rezidentu, nerezident bi naplatu od rezidenta po osnovu prodaje udela u rezidentu – pravnom licu mogao da izvrši samo na svoj dinarski nerezidentni račun otvoren kod banke u Republici Srbiji bez mogućnosti da se plaćanje izvrši direktno na račun nerezidenta u inostranstvu. S obzirom da se u ovom slučaju radi o kapitalnom poslu koji se obavlja u Republici Srbiji, članom 34. Zakona o deviznom poslovanju („Sl. glasnik RS“, br. 62/2006, 31/2011, 119/2012, 139/2014, 30/2018 i 19/2025) nije predviđen izuzetak prema kom se plaćanje u Repbuliciji Srbiji može vršiti i u devizama.
Saznajte više:
Kapitalni poslovi prema Zakonu o deviznom poslovanju »
Uslovi i načini finansiranja poslovanja sa inostranstvom »
Registracija predstavništva u Srbiji »
